By:Robert Mutasi
Kaunti ya Uasin Gishu imezindua mpango mpya wa kuanzisha huduma za malezi ya watoto ndani ya masoko ya kaunti hiyo, hatua inayolenga kuwaunga mkono wafanyabiashara wanawake na kuhakikisha usalama na ustawi wa watoto wadogo.
Mpango huo ni ushirikiano kati ya Serikali ya Kaunti ya Uasin Gishu, shirika la Niera, na Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Jaramogi Oginga Odinga (JOOUST). Kupitia mradi wa pamoja wa utafiti, wadau hao wanataka kubuni mifumo ya malezi ya watoto inayozingatia jinsia na uhalisia wa maisha ya akina mama wanaofanya kazi masokoni.
Kwa mujibu wa wadau wanaotekeleza mpango huo, idadi kubwa ya wafanyabiashara wanawake katika kaunti hiyo hulazimika kumudu biashara na malezi ya watoto kwa wakati mmoja, na mara nyingi hawana mbadala ila kuwaleta watoto wao sokoni kwa kukosa huduma za malezi ya bei nafuu na za kuaminika.
“Wafanyabiashara wetu wengi ni akina mama wenye watoto. Serikali yetu imesema tunahitaji kuangalia mahitaji ya watoto wetu,” alisema afisa mmoja wakati wa kikao cha wadau kilichofanyika Eldoret.
Kikao hicho kiliwaleta pamoja viongozi wa masoko, akina mama, maafisa wa kaunti na watafiti ili kubadilishana uzoefu na kutambua changamoto zilizopo katika huduma za malezi ya watoto masokoni. Waandaaji walisema kusikiliza wazazi ni muhimu ili kutengeneza suluhisho ambalo ni la vitendo na endelevu.
Sehemu ya utafiti, inayoongozwa na JOOUST, inatarajiwa kutoa ushahidi utakaoongoza uanzishwaji wa vituo vya malezi ambavyo sio salama tu bali pia vinazingatia tamaduni na muktadha wa kiuchumi wa jamii za masokoni.
“Sehemu ya kipekee ya ushirikiano huu ni kwamba tunatumia utafiti kutoa ushahidi wa kuendeleza huduma zinazozingatia mahitaji na uhalisia wa wanawake na jamii za masokoni,” alisema mwakilishi wa mradi.
Wadau wamesema vituo vinavyopendekezwa vya malezi vinapaswa kuwapa watoto maeneo salama ya kulala, kucheza, kubadilisha nguo na kupata chakula bora wakati akina mama wao wanaendelea na shughuli zao za biashara.
Usafi na usafi wa mazingira umetajwa kama kipaumbele kikubwa, huku kukiwa na wito wa viwango vya juu ili kuwalinda watoto dhidi ya maambukizi na hatari nyingine za kiafya katika mazingira ya masoko yenye watu wengi. Lishe bora pia ni nguzo kuu, huku mipango ikielekezwa kukuza mlo kamili kwa watoto wanaohudumiwa.
Aidha, mpango huo utazingatia mafunzo kwa walezi ili kuhakikisha watoto wanashughulikiwa kitaalamu, kwa uangalifu wa kutosha, ulinzi na msaada wa ukuaji wa awali wa mtoto.
Wafanyabiashara wanawake waliohudhuria kikao hicho wameukaribisha wazo hilo, wakisema malezi ya kuaminika yatawapa utulivu wa akili na kuongeza ufanisi wao kibiashara.
“Kama mama, naona kuwa kuwa na mahali pa watoto kulala ni jambo zuri sana. Imetusaidia sisi kama akina mama kwa sababu kuna mahali watoto wanaweza kulala, wanaweza kucheza na wanaweza kubadilisha nguo zao wakati wa mchana,” alisema mama mmoja.
Wadau wanasema kuwekeza katika malezi ya watoto kunahusiana moja kwa moja na uwezeshaji wa kiuchumi wa wanawake. Akina mama wanapokuwa na uhakika kuwa watoto wao wako salama, wana uwezekano mkubwa wa kushiriki kikamilifu katika biashara, kuongeza mapato yao na kuchangia ukuaji wa uchumi wa kaya na kaunti.
Wadau hao wamesema lengo la muda mrefu ni kuunda mazingira ya masoko yanayofaa kwa watoto kote Uasin Gishu, ambapo wanawake wanaweza kutafuta riziki bila kuathiri ustawi wa watoto wao.
Wameahidi kuhakikisha kuwa matokeo ya utafiti yanatafsiriwa kuwa suluhisho la vitendo na wametoa wito wa ushirikiano endelevu kati ya serikali ya kaunti, watafiti, jamii za masokoni na washirika wa maendeleo ili kuhakikisha mpango huo unafaulu na unaweza kupanuliwa hadi kwenye masoko mengine kaunti nzima.
